Arquivo da categoría: Reportaxe

Granxa Maruxa + Milhulloa = Muuhlloa, cosmética galega, ecolóxica e colaborativa

De izquierda a derecha: María Álvarez, Carmela Valiño, Marta Álvarez, Chusa Expósito e Anxos Orgueira.

Na comarca da Ulloa aséntanse dúas marcas de produtos ecolóxicos do Craega con máis de vinte anos de historia. Por un lado, Granxa Maruxa que está rexentada por Marta Álvarez e, desde hai uns sete anos, axúdalle súa irmá María. Ambas traballan para obter o mellor leite ecolóxico que sae da súa granxa situada en Monterroso. Por outro lado, en Palas de Rei está Milhulloa, unha empresa que se centra no cultivo ecolóxico de plantas medicinais e hortalizas. Esta cooperativa está rexentada pola farmacéutica Chusa Expósito e a bióloga Carmela Valiño, xunto con Anxos Orgueira. O baixo pago dos produtos das cinco levounas a ter que innovar, pero sempre mantendo a súa filosofía de traballo e produción. Así é como naceu Muuhlloa, unha firma de produtos cosméticos galegos e ecolóxicos.

Este ano recibiron o premio Son Muller da Asociación de Mulleres Empresarias de Lugo, no apartado Empresaria Rural, pola calidade dos seus produtos e pola súa firmeza ao apostar polo ecolóxico, o rural e desde o feminino. Un premio que para estas cinco mulleres significa moito, máis ao ser económico “algo que precisamos moito para seguir traballando, investigando e innovando”.

O produto que saíu á luz para dar a coñecer a marca foi un leite corporal feito con leite e milfollas. Como a propia María relata, “fixemos o evidente: un leite corporal con leite, algo que até o de agora non hai”. Os comezos foron bos, xa que ambas as firmas que as preceden son uns referentes en Galicia, en canto a produtos ecolóxicos. Pero tamén fixeron un labor de dalo a coñecer en diferentes feiras. Actualmente, contan con tres produtos á venda, aínda que en breve lanzarán outros como un xampú e un labial. Os produtos que sacan contan co selo de bio.inspecta e ECOPlus de Bio Vida Sana.

Describen Muuhlloa como unha entidade colaborativa, xa que, para cada produto que sacan, contan con outra entidade da zona que traballa coa mesma filosofía que estas cinco emprendedoras. “As dúas primeiras empresas fomos nós, pero por exemplo, para a crema da cara contamos con mazá de Ribela, leituga de mar de Mar de Ardora e cera de abella de Polemel”, explica María. Para os produtos que sairán entrarán novas empresas, tamén ecolóxicas e que buscan o mesmo obxectivo. Esta forma de traballo permítelles a outras empresas medrar e tamén así, conseguen que Muuhlloa chegue máis lonxe e medre.

“Todos os que somos pequenos, estamos máis unidos e facémonos publicidade”

Como xurdiu a idea?

Marta: Pois do mal que nos pagan o leite. Un día de inverno achegueime ata Milhulloa queixándome diso e elas tamén se lamentaban polos prezos dos seus produtos. Ao final, nós vemos que temos boas materias primas. Temos a mesma filosofía de traballo e somos contrarias ás grandes superficies. O primeiro que pensamos foi facer un leite corporal co leite da granxa e as súas plantas. A partir de aí, dixemos que podía ir para diante e seguimos.

Chusa: Nós desde o principio traballabamos con algún balneario para facerlle uns aceites. Entón isto foi como o xermolo da cosmética, que era a nosa ilusión. Ademais, ao xuntarnos cunha persoa coma Marta, que é unha bomba, tiñamos que tirar para adiante. Non pensamos en ningún momento en non levalo a cabo. Esa idea sempre a tivemos e cando ela nos falou do leite pareceunos marabilloso.

Como foi o proceso de elaboración?

María: Chusa e Carmela son farmacéutica e bióloga. Elas pensaron cales serían as plantas que se axustaban a cada produto. A milfollas, ou herba dos carpinteiros, é moi cicatrizante, calmante e encima e haina por todas partes. Chusa dixo que mesturándoo daba un bo resultado e probamos. Nós tiñamos claro que tiña que levar unha boa parte de leite, e leva un 40 %. Logo elas recolleron a milfollas, maceraron os pétalos e fan o hidrolato. O día que se ten que levar todo a Iuvenor Lab (O Carballiño) prepárase. O laboratorio é o que lle dá un rexistro sanitario, fai as análises e certifica que é unha crema estable no tempo e que non contamina. Ademais, para nós é un aforro, porque senón teríamos que facer obra e sería máis custoso. Nós levámoslle as materias primas bastante elaboradas e logo eles fan a emulsión e empaquetado.

Por que a milfollas para o leite corporal?

Carmela: É a que predomina nesta finca e no estudo que fixemos vímoslle moitas propiedades. No tema de pel é cicatrizante. De feito, chámanlle a herba dos carpinteiros porque ten a capacidade rexeneradora. É calmante. Cada día vémoslle novas propiedades. Os compoñentes que teñen e os principios activos teñen esas capacidades.

O leite está claro en cada produto, pero como facedes a escolla das herbas para cada produto?

Carmela: Das que temos aquí vemos as propiedades que teñen e que queremos meter a cada crema. A facial ten por obxectivo darlle elasticidade á pel para prever o envellecemento, pois poñemos plantas que teñen a capacidade antioxidante. Todo iso xunto cos estratos que buscamos doutros produtores que integramos.

Chusa: Desde o século XIX, que houbo a revolución da química moderna, está todo estudado, e a partir de aí imos mirando. O importante é que sexa unha mestura boa para que melloren as propiedades. Ademais, encántanos o sistema de facer unha cosmética colaborativa. Cada vez que sacamos algo novo, miramos a que colegas produtores podemos sacarlle algo novo para o produto. Ao final, todos os que somos pequenos estamos máis unidos e facémonos publicidade entre nós.

Marta: Son os tres que temos agora mesmo, pero depende das épocas. Estamos moi contentas nese aspecto porque o mundo da cosmética non é un mundo fácil, nin moito menos, pero a xente que proba apunta que ten unha boa calidade.

Cal diriades que é o produto estrela?

Marta: Son os tres que temos agora mesmo, pero depende das épocas. Estamos moi contentas nese aspecto porque o mundo da cosmética non é un mundo fácil, nin moito menos, pero a xente que proba apunta que ten unha boa calidade.

Agora están pendentes novos produtos…

Chusa: Si. Un labial do que xa temos todo feito, pero fannos falta cartos. Para todo isto, para o proceso de estudo e todo… Nós non temos maquinaria. Para que cumpra a función do produto, necesita un plan de estudo e maquinaria para iso. Agora mesmo temos liquidada a fórmula do xel e labial.

Carmela: Temos pendente outra colaboración con outra científica de aquí, e estamos aí para seguir co tema de novas especies para a cosmética.

Cales diriades que son as razóns para mercar estes produtos?

María: O primeiro, por suposto, é que son produtos ecolóxicos. Son bos. E despois tamén a xente se decata de que somos cinco mulleres cunha empresa moi pequena e que estamos tratando de facer algo ben feito e desde a solidariedade. Entón isto tamén os incita a mercar para colaborar. Sempre falamos da xente que colaboramos, e poñémolo nas etiquetas.

Marta: É unha innovación grandísima. Empezou nunha granxa que fai cosmética.

En canto aos consumidores, de onde é a clientela?

Marta: Empezamos en Madrid e estamos moi estendidas alí a verdade. Grazas a un programa no que saímos. En Cataluña e no País Vasco tamén temos boas vendas. O que nos falta fóra de Galicia son tendas físicas; temos en sitios puntuais.

GRANXA MARUXA


Neste momento contan cunhas 62 vacas, das que moxen unhas 28. En canto a produtos agrarios só teñen horta para autoconsumo, pero foi unha das ideas que tamén se lle pasou pola cabeza a esta emprendedora. “Vino moi complicado e preferín centrarme no leite”. Granxa Maruxa conta con máis de vinte anos como tal, pero a súa historia remóntase a cincuenta anos atrás cando o pai de María e Marta iniciou o proxecto. Cando Marta estaba a piques de rematar os seus estudos de Empresariais, chegou a casa e “escaparan as vacas, tróuxenas e pareceume sinxelo”. A partir de aí comezou a súa andaina. Tivo que aprender todo de cero, xa que non contou con moita axuda, “non confiaban”. Tras aprender todo o relacionado con isto, visitou a granxa Casa Codesal con seu pai “e el mesmo se decatou que era posible o ecolóxico”. Contando co selo do Craega, empezou coa súa produción de leite. Actualmente está a punto de saír a Cooperativa As Vacas da Ulloa, un proxecto que nace xunto con Ganados A Cernada e co que farán todos os produtos derivados do leite. Desde hai sete anos conta coa axuda de súa irmá María que pechou o estudo fotográfico para irse vivir para o rural: “Estou encantada, non me cambiaría por nada”.

Na carballeira que hai ao redor da súa vivenda e da granxa tamén acollen o Festival Agrocuir. Unha idea que naceu para darlle máis vida ao rural. Ademais deste, que xa ten historia, tamén se celebrou o Monterrosón ou o de Arte no Rural, que xa se mostra no exterior da granxa e vivenda.

MILHULLOA


No inverno a cámara de secado estaba baleira, polo que decidiron buscar unha alternativa. Empezaron co excedente de produción da espinaca, pero volveron á súa filosofía de produtos autóctonos e probaron co grelo. Tras as probas, viron que quedaba ben e foi unha salvación para darlle uso ao secadoiro nese período.

O proxecto de Milhulloa tamén conta con máis de vinte anos de vida. Ao finalizar as carreiras de Chusa e Carmela decidiron meterse nun máster de creación de empresas. A idea que iniciaron xa comprendía as plantas medicinais.

O seu proxecto foi escollido e, tras finalizar o ano de estudos, decidiron que tiñan que seguir adiante. A idea que lles propuñan era que empresas de fóra lles mercasen os produtos, “pero non pagaban nin a colleita”. Desde o inicio, decidiron contar con selo do Craega para o seu proxecto pioneiro. “Empezar con plantas medicinais non foi vantaxoso, porque daquelas non se consumían tantas infusións”, explican. Pero pouco a pouco foron calando e a entidade foi medrando.

Actualmente contan cunhas 65 variedades, incluíndo as mesturas. E a forma de traballar é tratar con xente que está en ecolóxico e ten plantacións de grelos. Ademais, sécanlle diferentes produtos a variadas empresas. Realízanlle un pequeno estudo para saber como vai quedar e logo xa traballan coas diferentes marcas. Milhulloa conta cunhas 10 hectáreas de cultivo das plantas, aínda que ata a primavera non hai nada.

A pandemia neste sector semella non ter pasado. “Quizais porque a tendencia foi ir máis ao pequeno comercio e aí é onde estamos nós”, apuntan. Aproveitaron esta época tan atípica para facer un etiquetado diferente, “unha homenaxe para os avós e padriños, que ao final son os que sempre nos consenten e os que máis se están vendo afectados pola pandemia”.

 

Trasdeza Natur: unha horta ecolóxica de premio

María José Tallón García (Trasdeza Natur) sostendo a distinción que lle outorgou o Ministerio nos XI Premios de Excelencia á Innovación para Mulleres Rurais. Foto: MAPA

O Agader 2018, o segundo premio Semente Ribeira Sacra e agora o que outorga o Ministerio de Agricultura ás mulleres rurais con mellores ideas. María José Tallón García, fundadora de Trasdeza Natur, non deixa de recibir recoñecementos pola horta ecolóxica que montou en Silleda (Pontevedra). “É o resultado de moito esforzo e traballo. Temos moi claro o modelo de negocio que debemos seguir”, sinala. Certificado polo Craega e cun sistema pioneiro para deshidratar froitas e verduras con enerxía solar, o seu proxecto levouna a recoller días atrás en Madrid o terceiro galardón dos XI Premios de Excelencia á Innovación para Mulleres Rurais na categoría de actividade agraria. 

Tallón sempre soubo que eido rural, agricultura ecolóxica e tecnoloxía sostible poden ir da man. En 2016, quedou sen traballo e foi daquela cando comezou a pensar na finca familiar como opción de autoemprego. Economista de formación, para profesionalizar a explotación de arredor de 6.000 m2 fixo unha inmersión inicial no sector primario a través de varios cursos e talleres que lle deron unha visión máis técnica. Quería cultivar vexetais sen tratamentos químicos, pero tamén transformar o produto para chegar a novos nichos de mercado.

“Montamos o obrador e decatámonos de que a deshidratación era a forma de transformar que máis respecta o produto natural porque conserva a maioría das súas propiedades”, explica. Non foi sinxelo atopar unha tecnoloxía que cumprira coa súa filosofía. Despois de facer contactos en Centroamérica, Tallón deu cunha solución moito máis cerca, na Universidade de Santiago (USC). Na Facultade de Física estaban a traballar cun prototipo de secadoiro solar para algas e puxéronse dacordo para adaptalo á súa horta.

Nun dos extremos da horta ecolóxica atópanse os paneis solares que abastecen o taller. Foto: TN

En 2017, Trasdeza Natur comezou coa transformación de produto. “Fumos mellorando a máquina da USC pouco a pouco e adaptándoa ás nosas condicións co obxectivo de conseguir autonomía e pegada de carbono cero”, engade. Aproveitando a enerxía solar e sen emisión algunha, o que obtén son froitas e verduras deshidratas con selo ecolóxico para consumir con iogur, cereais ou como snack saudable. 

OS EFECTOS DA COVID. A pandemia en Trasdeza Natur ten un dobre efecto: ralentizou proxectos a piques de ver a luz e deu un discreto empurrón ás vendas online. “Notamos máis interese a nivel local, pero certo é que moita xente da cidade veu ao rural durante o confinamento e cultiva a súa propia horta”, comenta Tallón. Á súa clientela, fundamentalmente da zona, achéganlle hortalizas e froitas de tempada en formato fresco e deshidratado. Poden mercar a través da web e recibilo na casa (servizo en Silleda e arredores).

Nun futuro, a súa intención é continuar desenvolvendo a tecnoloxía que tanta sona lle deu ao proxecto e sacar novos produtos deshidratados e en maiores cantidades. 

A CERTIFICACIÓN. A horta de Silleda naceu coa convicción de que o selo do Craega era unha das súas pedras angulares. “Para nós é unha garantía de calidade. É un xeito de cerciorarte de que fas as cousas ben porque hai un axente externo que, cun punto de vista oficial, certifica que é así”, recalca Tallón.

“No rural hai moitos camiños por explorar e agora debería estar máis vivo que nunca. Emprender é viable e dá moitas satisfaccións. Só o feito de estar en contacto coa natureza xera tranquilidade”, conclúe para animar ás novas xeracións. 


A lagoa, unha depuradora natural para a rega

O proxecto sostible de Trasdeza Natur conta tamén cunha lagoa para reutilizar a auga do taller e destinala á rega. Co obxectivo de evitar verteduras ao terreo ou á cuneta, optouse por instalar un sistema de depuración con plantas que permite eliminar os residuos sen danar o medio ambiente e ademais darlle un novo uso á auga.

De feito, a empresa conta co selo de calidade turística en destino (categoría turismo industrial) e, periodicamente, recibe visitas de centros escolares, escolas técnicas, profesionais, etc. As entradas pódense mercar na web.

A lagoa está totalmente cuberta de plantas e funciona como un filtro verde. Foto: TN

O vacún eco entra no laboratorio na busca de produtos ‘gourmet’

A carne de vacún eco sométese a diferentes tratamentos nos laboratorios do Ceteca.

A refrixeración moderna foi deixando no esquecemento a arte de curar e conservar certas carnes. Hoxe aquelas preparacións tradicionais teñen unicamente un obxectivo gastronómico e, de feito, nalgúns casos convertéronse en xoias do mercado gourmet. Botando un ollo a costumes ancestrais e coa vista en nichos emerxentes, o Craega vén de poñer en marcha un estudo para elaborar chacina e tasajo de vacún ecolóxico en colaboración co Centro Tecnolóxico da Carne (Ceteca). As primeiras probas de embutido acaban de saír do laboratorio, pero aínda haberá que agardar un pouco máis para atopar o resultado no mercado.

O sector non atravesa o seu mellor momento. Os cambios nos hábitos de consumo, as suspostas ameazas que supón para o medio ambiente e a crise da COVID-19 poñen contra as cordas ás ganderías de vacún de carne. A pesar de que a certificación constitúe un valor engadido, as 167 explotacións inscritas no Consello non son alleas a esta realidade. En 2019 produciron 228,23 toneladas (peso en canal) e as vendas certificadas ascenderon a 2,2 M€, o 14,3 % do segmento de carnes e derivados.

A necesidade de procurar novos mercados empurrou ao Craega a estudar o potencial de embutidos ecolóxicos como alternativa para un sector en apuros. Cun forte arraigo en Estremadura e Castela e León, en Galicia a elaboración de chacina é mínima e da de tasajo non hai constancia. E iso a pesar de que é a terceira comunidade que máis carne produce de España.

Moi apreciados en ambientes gourmet, a produción dos dous preparados en versión eco favorecería a competividade dun sector que, ao abrigo da demanda de variedades de calidade diferenciada, vería como se revaloriza a materia prima. Ademais dos aspectos económicos, abrir esta nova liña de negocio serviría para contribuír ao desenvolvemento sostible do medio rural e mellorar a autoestima dos gandeiros.

O equipo directivo do Craega co seu presidente, Francisco López Valladares, á fronte, nunha das reunións preliminares con persoal do Ceteca.

ENSAIOS CON RAZAS AUTÓCTONAS: CACHENA, RUBIA GALEGA E FRIERESA. En marcha desde hai máis dun ano, o proxecto involucra a tres dos piares da cadea alimentaria: gandeiros de vacún eco, industria transformadora e distribución. Na etapa preliminar (xa finalizada), un equipo integrado por técnicos de ambas as entidades elixiu as granxas certificadas que cumprían os requisitos para participar na investigación. Para as probas decidiuse empregar tres razas autóctonas criadas en ecolóxico: cachena, rubia galega e frieiresa. Despois seleccionáronse cabezas de gando de cada variedade para sometelas a un estrito programa de control veterinario, ademais de verificar que quedaban satisfeitas as esixencias da propia certificación do Craega.

Co obxectivo de identificar un canal tipo de cada raza, unha vez sacrificadas as reses tomáronse mostras e realizáronse análises físico-químicas e sensoriais das pezas. Este paso é fundamental para fixar uns criterios que sirvan para homoxeneizar o traballo dos gandeiros interesados en producir embutidos bio nun futuro.

O Ceteca xa rematou a primeira proba de embutido e está traballando na seguinte. A segunda mostra de tasajo estará lista arredor de marzo de 2021 e a de chacina en xullo. Nos dous casos o proceso inclúe salgado, postsalgado, curación e afumado. O que varía son os tempos de elaboración. A continuación, e unha vez realizadas as análises físico-químicas pertinentes, concretarase a calidade diferenciada dos preparados.

Con peche previsto no outono de 2021, na fase final Craega e Ceteca efectuarán unha avaliación económica do proxecto. Ademais de analizar os custos de elaboración, encargaranse de calcular os beneficios de producir embutidos eco con valor engadido fronte á comercialización de carne en canal. Xa por último, activarase un plan de difusión para achegar a iniciativa ao sector gandeiro.


Que é a chacina?

Embutido procedente de carne de vacún (ou en ocasións de carne de bovino) pertencente ás extremidades posteriores do animal. A peza sométese a un proceso de salgado, afumado ou curado nun ambiente natural. Para a chacina, as pezas de carne teñen que ser frescas, enteiras e de anello. Coñécese desde moi antigo entre os labregos leoneses, casteláns e estremeños. Na Idade Media era un petisco de reis e o seu consumo xeneralizouse no campo nos séculos XVI e XVII.


Que é o tasajo?

É unha carne seca condimentada, en concreto un corte de vacún case sempre afumado con leña. En Toledo elabórase con cervo e na comarca de La Vera (Estremadura), con cabra. Hoxe consómese como alternativa aos embutidos. De sabor intenso, é un produto con múltiples posibilidades na gastronomía.

 

A despensa de mexillón bio está en Galicia

O Craega rexistrou 3.124 toneladas de mexillón ecolóxico en 2018, case o 60% do que se certifica no conxunto do Estado.

Con 2.500 km de costa, Galicia é líder absoluto en acuicultura bio de España. O monopolio recae na ría de Arousa, a máis extensa do Estado. Salvo unha mínima porcentaxe procedente da ría de Aldán (Cangas do Morrazo), dese labirinto escarpado de illas e arrecifes saíron as 3.124 toneladas que o Craega rexistrou en 2018. Segundo o informe sobre produción ecolóxica que o Ministerio de Agricultura publicou recentemente, o noroeste peninsular mantén o monopolio en acuicultura e absorbe o 59,4 % do que se certifica no conxunto do Estado. En algas con etiqueta verde, Galicia tamén se sitúa en cabeza. Das 721 toneladas que se comercializaron no país, 636 tiñan aquí a súa orixe.

Do mexillón ecolóxico e de como se foi facendo un oco no mercado internacional sabe moito Juan Carlos Juncal Piñeiro. Presidente da Asociación de Produtores Mexilloeiros San Amaro e vogal do Craega, coñece como poucos os 230 km2 da ría de Arousa. Pioneiros na produción do molusco con selo, nese recuncho singular do litoral galego o colectivo xestiona 41 bateas repartidas en mans de 26 socios.

“Os principios foron dífíciles. Comezamos certificando dúas bateas para industria e o primeiro ano só vendemos o 20% da produción. O resultado non pagaba o esforzo, pero era unha aposta de futuro cun produto innovador”, lembra Juncal. A primeira grande eclosión chegou en 2013. San Amaro empezou a vender fresco para Francia, un país con niveis de consumo ecolóxico moi elevados. A entrada no mercado galo exerceu un efecto chamada e, ao colectivo con sede en Vilanova de Arousa, sumáronse membros doutras organizacións, primeiro os da Rianxeira e, máis tarde, os da Illa. Conscientes das dificultades para introducir o bivalvo nos circuítos comerciais, despois inscribiuse tamén algún cocedeiro de mexillón e algunha depuradora, algo que serviu para darlle o pulo definitivo ao sector.

O mercado do mexillón eco atópase nun estado embrionario. “Aínda que tres mil toneladas semelle unha gran cantidade, supón pouco máis do 1 % do mexillón galego comercializado. Partindo da calidade das augas, hoxe en día poderíase certificar máis dun 90 % do noso molusco”, engade.

Fonte: ‘Agricultura ecolóxica. Estatísticas 2018’, Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación.

FRANCIA, O MERCADO MÁIS APETITOSO. Francia é o terceiro mercado de alimentos ecolóxicos a escala mundial e o noveno que máis gasta ao ano en produtos bio per cápita (101 €). Son datos dun informe do ICEX, no que tamén se prognostica que o sector aspira a acadar os 12.000 millóns de euros en 2020.

En Arousa foron quen de percibir as oportunidades dun país que fixo do mexillón fresco –non dispoñible no seu mercado– unha das estrelas da súa despensa. O selo do Craega resultou fundamental para abrirse camiño. Ademais de achegar valor engadido, a certificación “permitiunos acadar estabilidade tanto en prezo como en vendas”, explica o presidente de San Amaro.

Desde as Rías Baixas auguran que o futuro do molusco pasa por converterse en ingrediente de pratos elaborados, en consonancia coa tendencia dos mercados. Hoxe comercialízase de xeito moi semellante ao convencional, tanto en conserva coma en fresco. Este último é o que máis demanda rexistra no seo de San Amaro, algo que desde a agrupación atribúen a que, con este formato, tende a identificarse cun produto gourmet

Juan Carlos Juncal Piñeiro, presidente da Asociación de Produtores Mexilloeiros San Amaro.

DIFERENZAS ENTRE MEXILLÓN BIO E CONVENCIONAL. A calidade da auga é o principal criterio á hora de establecer os límites entre o mexillón bio e o convencional. Segundo estipula a normativa de acuicultura ecolóxica, o molusco con etiqueta verde debe producirse en polígonos situados en zona sanitaria A ou B (alta calidade). De analizar a calidade da auga ocúpase o Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño de Galicia (Intecmar).

Co peso que ten a contorna para o sector bateeiro, Juncal fai fincapé en que o maior reto para os produtores e os mariñeiros das rías galegas “é conservar o medio no que traballamos, evitando que os intereses de empresas e persoas sen escrúpulos os deterioren de forma irreparable”.

A curto-medio prazo, todo apunta a que se irán creando pequenos grupos de produtores que asumirán a xestión de 20 ou 30 bateas a fin de amortizar recursos e sacar maior rendemento á produción.

Mexillón á marxe, o tamén vogal do Craega vai máis alá e apela á Administración para que fomente o consumo de produtos ecolóxicos. Nesta liña urxe medidas como a puntuación dos alimentos bio nos concursos de comedores xestionados polos poderes públicos ou a aplicación do IVE superreducido.

Galicia encabeza a produción de carne avícola e pechou 2018 cun balance de 1.078 toneladas.

LÍDER EN LEITE E CARNE AVÍCOLA. O informe do Ministerio de Agricultura pon de relevo que Galicia segue a gañar peso en produción ecolóxica ano tras ano. A superficie dedicada a este tipo de cultivo medrou un 7,9 % só nun exercicio e, ademais, a comunidade logrou encabezar certos sectores como o leite, a carne avícola, os ovos ou o mel.

España sumaba 7.923 explotacións gandeiras ecolóxicas en 2018, dous puntos máis que no exercicio precedente. Con máis da metade das granxas certificadas do conxunto do Estado, Galicia lidera a produción láctea do país e anotou 15.697 toneladas dun total de 27.837. Non obstante, cae ata o quinto posto en produción de carne. Unicamente 165 das que hai en España se sitúan aquí e, de feito, o seu peso no balance é pouco significativo: 207 toneladas fronte ás máis de 23.000 que computa o Estado no seu conxunto.

En canto a ave de curral, Galicia tamén merece un lugar destacado. Por detrás de Cataluña, é a segunda comunidade con máis explotacións (30) deste tipo. Si que encabeza, no entanto, a produción de carne avícola e pechou o ano cun cómputo de 1.078 toneladas (das 1.289 de España).

O informe do Ministerio tamén outorga un oco sobresaínte aos ovos ecolóxicos. Das 21 granxas inscritas en Galicia saíron 22.141 unidades, cifra que lle atribúe a segunda posición neste segmento. Algo parecido sucede co mel. Galicia presume de ser a terceira comunidade en suma de explotacións (31). Nelas repártense 14.562 colmeas que produciron 170 toneladas de mel, cantidade que deixa de novo a Galicia no número tres da lista.

Dez cousas que debes saber sobre o CRAEGA e a agricultura ecolóxica

O Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia (CRAEGA) fundouse en 1997 baixo o paraguas da Consellería do Medio Rural. É a única autoridade de control que certifica este modelo de produción na comunidade.

1. Que certifica o CRAEGA?
Segundo a normativa europea de produción ecolóxica, o CRAEGA certifica produtos agrarios de orixe animal ou vexetal (transformados e non transformados) destinados á alimentación humana; pensos; material de reprodución vexetativa e sementes para cultivo; fermentos para consumo humano ou animal; e produtos de acuicultura ecolóxica (peixes, algas e moluscos). O Consello non certifica pesca extractiva ou caza.

2. Que é un produto ecolóxico?
É o que se obtén a través de técnicas agrarias ou gandeiras respectuosas co medio ambiente e co benestar animal, segundo as directrices que establece a normativa europea. En agricultura ecolóxica non está permitido o uso de químicos de síntese como fertilizantes, pesticidas, antibióticos, etc. Do que se trata é de preservar o medio, manter ou aumentar a fertilidade do solo e tamén de proporcionar alimentos con todas as súas propiedades naturais.

3. Como é o proceso de certificación?
É moi sinxelo. O primeiro paso é contactar co CRAEGA e solicitar a inscrición nos rexistros. Unha vez aprobada a petición, iníciase o proceso de certificación e o Consello envía ao aspirante un Plan de Auditoría. Conforme a este documento, o equipo técnico realiza unha visita para avaliar o modelo de produción e o sistema empregado polo operador. Este paso é fundamental para asegurar o cumprimento dos requisitos. En caso de que sexa necesario, tamén se toman mostras. Da auditoría queda constancia mediante un acta. A continuación, elévase o informe ao comité de certificación, órgano independente do Consello.

4. Para que serve o selo do CRAEGA?
O selo é a única garantía oficial de que un produto procede dunha leira ou industria sometida ás inspeccións e controis ditados desde a Unión Europea (UE). En España, ocúpase do seu cumprimento o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, na maior parte dos casos a través dos consellos ou comités autorizados polas diferentes administracións autonómicas.

5. Que diferenzas hai entre un produto certificado e un produto convencional?
Os produtos que levan o selo do CRAEGA teñen un carné de garantía. A certificación é o único amparo legal que acredita a compra dun produto ecolóxico de verdade, é dicir, que cumpre as normas. Ademais dos controis oficiais que se efectúan a todos os alimentos, os ecolóxicos son obxecto dunha certificación adicional que verifica a autencididade da súa orixe e a súa trazabilidade. 

6. Que outros selos se poden atopar nun produto ecolóxico?
Ademais da marca obrigatoria que expide cada comunidade autónoma, os alimentos ecolóxicos certificados tamén deben incluír o logo europeo de produción ecolóxica. Este último exclúese en certos casos porque os alimentos non se atopan no ámbito da lexislación medioambiental da UE (caza de animais salvaxes ou pesca extractiva).

7. Por que o CRAEGA mudou o logotipo?
O cambio de logotipo responde a unha orde do Ministerio de Agricultura que afecta a todos os consellos reguladores con actividade semellante no conxunto do Estado. En Galicia, entrou en vigor o 26 de decembro de 2018 en cumprimento dunha orde da Xunta. De cara ao consumidor, a modificación é case imperceptible. O deseño (símbolos, formas, cores e tipografía) é case igual. O único que varía é o vocábulo situado no extremo inferior: en lugar de ‘Galicia’ pon ‘CRAEGA’.

8. Existe un período de convivencia entre o vello e o novo selo?
Si. Ata 1 de xaneiro de 2021 -data na que debe estar imposta a nova marca- poden atoparse nos puntos de venta produtos con calquera dos dous logotipos. A partir de entón, no etiquetado só se poderá empregar a nova imaxe do CRAEGA.

9. Por que o plátano de Canarias pode levar o selo do Consello?
O CRAEGA certifica o proceso de produción da agricultura ecolóxica en calquera das súas fases: producion, transformación, envasado e comercialización. Pode certificar todas etapas ou só unha. Asemade, o seu labor non está ligado ao que sae dun territorio concreto, algo que si avalan, sen embargo, unha Denominación de Orixe (DO) ou unha Indicación Xeográfica Protexida (IXP). Vexamos, por exemplo, o percorrido dun plátano de Canarias que atopamos na tenda co selo do CRAEGA. A súa viaxe comeza cando unha empresa comercializadora inscrita no Consello -co seu domicilio social na comunidade- merca este produto no arquipélago. Compra a granel e co correspondente certificado ecolóxico en orixe. Unha vez aquí, ocupáse de envasalo e etiquetalo con seus datos, como estipula a normativa de etiquetado.

Para que ese plátano saia á venda como orgánico, fáltalle cumprimentar o último paso. A lexislación europea é moi estrita e esixe que todas e cada unha das fases do proceso -desde que se pon a semente ata que chega á tenda- estean rigurosamente controladas. O papel do CRAEGA neste caso é certificar que a cadea se pecha conforme estipula a normativa vixente. Cando os auditores corrobaran que se axusta ás regras, actívase o proceso para expedir o selo.

10. Cantos produtos hai certificados?
Hai arredor de 1.800 produtos certificados de diferentes familias: produtos vexetais, lácteos e derivados, carnes e derivados, conservas de peixe, produtos do bosque e recolleita silvestre, ovos e derivados, pensos e alimentación animal, acuicultura e recolleita de algas, etc.

A castaña eco, o sabor do outono galego

É o froito por excelencia desta estación en Galicia. As rúas das vilas e das cidades recenden a castaña asada e son numerosos os puntos da comunidade onde celebran a colleita acompañada do viño novo nos populares magostos. Con todo, a castaña de produción ecolóxica, en progresiva expansión tanto en superficie coma en volume de negocio dende os comezos da existencia do Craega, ten un importante valor engadido respecto da convencional: en todo o proceso, dende que se planta a árbore ata a súa recolección, está prohibido empregar herbicidas ou outro tipo de produtos químicos non autorizados pola normativa de produción ecolóxica, polo que, ademais de saboroso e nutritivo, consumiremos un alimento máis san e máis respectuoso co medio ambiente.

CASTANEA SATIVA, A ORIXE. Castanea sativa é o nome científico deste froito, un alimento presente nas mesas galegas dende tempos inmemoriais, cuxo maior desenvolvemento e implantación en España tivo lugar durante a presenza dos romanos. Nesa época as castañas consumíanse asadas, crúas, secas ou en fariña e formaban parte da dieta durante todo o ano. A súa proliferación na nosa terra débese ao clima, temperado e húmido, propicio para o desenvolvemento do castiñeiro (Castanea sativa Mill.), como se reficte no feito de que a maioría dos soutos do Estado se localizan na zona noroeste e nomeadamente na nosa comunidade.

A partir do século XVI, coa incorporación da pataca e do millo chegados de América e co desenvolvemento de enfermidades do castiñeiro, a castaña quedou relegada co paso dos anos a un alimento para clases sociais máis humildes e os seus animais domésticos.

Andando o tempo, a súa consideración mudou ata adquirir unha imaxe máis sofisticada e a súa demanda foi protagonista dun auxe procedente da revalorización dos produtos artesáns, así como a súa utilización na alta cociña, ata chegar a compartir mesa coas máis altas selectas exquisiteces e a internarse nos principais mercados internacionais de moi diversas formas: fresca, moi apreciada para a elaboración do marrón glacé; deshidratada; fariña; sopa; crema ou conservas (natural e en almibre), por citar só algunhas opcións.

SABOROSA E SAUDABLE. Asada, cocida en caldo ou con leite, a castaña representa un dos alimentos esenciais da gastronomía galega e consómese soa ou combinada con pratos de caza, verduras, carne… ademais de constituír unha excelente base para elaborar exquisitas sobremesas.

Actualmente ninguén dúbida das súas calidades nutritivas e da súa baixa achega calórica, pois o seu compoñente maioritario son os hidratos de carbono (almidón, sacarosa e fibra soluble).

Ten un baixo contido de proteínas, aínda que de valor biolóxico máis importante que o doutros vexetais, é dicir, de mellor calidade. A cantidade de graxa presente nelas tamén é moi baixa, bastante similar á dos cereais e, por tanto, moi inferior á dos froitos secos. É, ademais, unha boa fonte de vitaminas C, E e B e minerais (K, P, Mg, Ca e Fe). O seu baixo contido en glute está a espertar interese para a súa utilización en alimentos aptos para celíacos e tamén para dietas baixas en sodio.

En definitiva, a castaña é un alimento moi nutritivo, ademais de saboroso, moi recomendable para incluír nunha boa alimentación.

UN FROITO QUE NON DEIXA DE MEDRAR. Os datos recompilados no último exercicio do Craega falan por si sós. Dende que o Consello botou a andar, o ascenso da produción da castaña ecolóxica, nomeadamente nos últimos anos, é imparable, como reflicten as gráficas que amosamos a continuación.

“Ser líderes no mercado implica apostar pola excelencia na calidade”

Jesús Quintá, xerente de Alibós
Alibós dedícase dende hai máis de 50 anos á manipulación e á venda de castañas cun amplo nicho de mercado no eido internacional. A colleita procedente de solo galego está certificada pola IXP Castaña de Galicia e parte da súa produción está certificada en ecolóxico polo Craega. Charlamos con Jesús Quintá, xerente desta veterana firma e presidente da IXP Castaña de Galicia.Ler máis

“Se os castiñeiros aguantan, nós estaremos con eles”

Anabel Dacosta, da empresa Pecado de Outono
Anabel Dacosta e José Feijóo son os responsables desta empresa situada no concello ourensán de Riós. Tras máis de 15 anos dedicados á recolección de castaña, dende hai seis deron o salto á súa transformación e á comercialización de castaña fresca, deshidratada e tamén fariña, produtos todos eles que saen á rúa coa garantía do selo do Craega.Ler máis

O agro galego abre por vacacións

Como se planta o té en Galicia? Sabes facer queixo? Queres amadriñar unha colmea? No Craega fixemos un mapa de ecoagroturismo para que ninguén se aburra este verán. Ademais de achegarte aos segredos da agricultura ecolóxica, terás ocasión de coñecer recunchos únicos espallados por toda Galicia.

1. ORBALLO (Paderne, A Coruña). A empresa acaba de estrear un programa que convida a mergullarse na agricultura ecolóxica de cheo. Durante algo máis dunha hora, a visita permite coñecer de preto o cultivo de té en Galicia e a plantación de aromáticas. O percorrido tamén inclúe parada en construcións singulares da zona (lugar de Donín) e unha degustación das infusións de Orballo.

Información e reservas: https://orballo.eu

 

2. PAZO SABADELLE (Chantada, Lugo). Situada na leira dun pazo do século XIII, na granxa ecolóxica de Xosé Figueroa Lorenzana medran tenreiros con selo do Craega. A familia mantén abertas as portas durante todo o ano para amosar a vida nunha antiga casa de labranza. Nos meses de verán tamén organiza exposicións de arte, concertos, lecturas poéticas e, por suposto, degustacións.

Información e reservas: pepedopacio@hotmail.com – 650343777

 

3. LUZ DE ESTRELAS (Salvaterra de Miño, Pontevedra). Ao sur da provincia de Pontevedra, na fronteira con Portugal, atópase esta pequena adega que sabe facer algo máis que viño. Concebida como contedor cultural, este verán inclúe na súa axenda sesións de enoastronomía. Trátase dunha experiencia única que une catas de viño de autor e observación de estrelas. Ademais, programa paseos botánicos pola beira do río Tea para aprender a identificar as plantas medicinais e a fauna da zona.

Información e reservas: http://luzdeestrelas.com / 633 299 917

 

4. ABELLAMOURA (As Pontes de García Rodríguez, A Coruña). Actividade moi recomendable para os fans da apicultura. Para comezar, é posible amadriñar unha colmea e bautizala co nome que desexe cadaquén. Ao longo do ano, os valedores irán recibindo información puntual sobre a súa evolución e, ao final, terán un tarro de mel na casa. Para que experiencia resulte máis completa, Abellamoura organiza sesións para meterse na pel dun apicultor por un día. A iniciativa inclúe unha visita ao centro de envasado, rutas guiadas polos colmeares para comprobar cales son as floracións predominantes neste mel e coñecer a biodiversidade da zona.

Información e reservas: www.abellamoura.com

 

5. GRANXA DE BARREIROS (Sarria, Lugo). Proxecto de educación ambiental pioneiro na comunidade, a súa é unha das axendas máis completas do agro galego. Promoven actividades organizadas en función das estacións do ano, dende campamentos (de natureza, musicais e de artes escénicas) ata visitas para familias e grupos escolares, comidas, ceas ou fins de semana temáticas. Un acerto seguro son as visitas guiadas interactivas: un circuíto participando no día a día da granxa, coñecendo e dándolles de comer aos animais de raza autóctona (porcos, ovellas, cabras, cabalos, pitas, coellos…) Inclúe tamén unha visita á horta ecolóxica.

Reservas: www.granxadebarreiros.com / 982 533 656 – 698 129 000

 

6. CASA DA FONTE (Pantón, Lugo). Xosé Freire García herdou do seu pai unha pequena explotación no corazón da Ribeira Sacra. Produtor certificado de leite cru, a súa granxa ecolóxica estase a converter en punto de visita obrigada para colectivos de toda Galicia, en particular para a xente miúda. Á marxe de percorrer a explotación, tamén se organizan obradoiros para aprender a preparar diferentes produtos lácteos.

Información e reservas: ecocasadafonte@gmail.com – 691060470

 

7. CASA GRANDE DE XANCEDA (Mesía, A Coruña). A demanda para coñecer a explotación é tan alta que o programa xa colgou o cartel de completo para este verán, así que cómpre realizar a reserva con moita antelación. Cunha duración de hora e media, a visita estándar permite aos participantes acceder á sala de muxido e darlles o biberón aos becerros. Inclúe tamén unha visita á fábrica na que se explica o proceso de produción do iogur. Ademais, Xanceda dispón en axenda de programas especiais de biodiversidade (de xuño a setembro), Samaín ou Nadal.

Información e reservas: www.casagrandedexanceda.com

 

8. ARQUEIXAL (Palas de Rei, Lugo). Situada na parroquia de Santiago de Albá, esta granxa familiar organiza diversas actividades para todos os públicos ao longo de todo ano. A visita ás instalacións é unha viaxe ao pasado na que se amosa un proxecto ecosostible único en Galicia. O percorrido enriquécese con obradoiros para aprender a facer queixo de forma tradicional. Ademais, Arqueixal promove cada verán Son d’Aldea, unha xornada festiva que ten como obxectivo dinamizar a cultura rural.

Información e reservas: http://arqueixal.es/

 

9. VIDA DE ALDEA (Outeiro de Rei, Lugo). Produtor de leite cru, Xosé Ramón Rodríguez está detrás dun dos proxectos máis orixinais que hai en Galicia para dinamizar o rural. O acceso á súa leira esta habitado polas formigas de San Clodio, uns insectos feitos con material de refugallo que reciben os visitantes nun poboado de fantasía.

Información e reservas: www.vidadealdea.com

 

10. ASOCIACIÓN RAÍÑA PARAÍSO (Vilasantar, A Coruña). En colaboración coa Casa do Queixo, celebra o campamento de verán A vida na aldea. Dirixido a nenos de entre 9 e 12 anos, hai quendas do 7 ao 12 de xullo, do 14 ao 19 de xullo e do 28 de xullo ao 2 de agosto. O colectivo divulga os valores da agricultura ecolóxica e da alimentación saudable a través de excursións, campos de traballo, roteiros teatralizados, cursos e outras actividades para todos os públicos.

Reservas: asociacionraina@gmail.com /
650955265 – 693747500

 

11. MUSEO INTEGRADO DE MAQUINARIA AGRÍCOLA CLÁSICA (Láncara, Lugo). Recentemente inaugurado no lugar de Trasliste, neste espazo enclavado en Casa de Vázquez pódense contemplar tractores de diferentes épocas –a xoia é un Ferguson gris de 1952-, útiles de labranza e unha mostra de 300 miniaturas de aparellos agrícolas de todos os tempos. As visitas inclúen paseos en tractor, obradoiros de pan, etc.

Información e reservas: vazqueztrasliste@hotmail.com – 619 389 069

Sete agasallos ecolóxicos para triunfar no Nadal

Agasallos ecolóxicos de Nadal de Caurelor, Bioselección, Arqueixal, Alicornio Organic Spirits, O Muíño da Espelta, Bodegas Corisca e Maruxas de Nata

Febre consumista? Excesos? Estrés? Lonxe dos tópicos de sempre, o Nadal é sinónimo de compartir cos máis achegados. Imponse cada ano ao peche do calendario para obrigar a uns e outros a botar o freo e pasar tempo cos seus. O intercambio de agasallos vén de antigo. A súa orixe ten que ver precisamente co feito de compartir presentes con familiares e amigos como desexo de boa fortuna. Pero certo é que máis dunha vez supón un quebradeiro de cabeza. Acertar e ser orixinal non resulta sinxelo e, coa sobreoferta que hai no mercado, a elección complícase aínda máis. No Craega imos darche pistas para saír do apuro. Coincidindo con estas datas, algúns dos nosos operadores sacan á rúa edicións especiais. Son produtos respectuosos co medio ambiente e co selo de garantía do Consello. Así que, se queres atinar, escolle agasallos ecolóxicos:

  1. Cesta de Caurelor. Especializada na manufactura de produtos naturais, en particular da castaña, a empresa de Quiroga (Lugo) deseñou ata cinco cestas de Nadal para levar á mesa durante as festas. Na súa proposta non faltan estrelas do seu escaparate como as marmeladas de cabaza ou de pexego e as castañas en almíbar. Tamén se inclúen aportacións doutros operadores como sidra ecolóxica de Ribela ou cervexa de sabugueiro de Carabuñas.
  1. Ecocestas de Bioselección. A empresa con sede na Coruña lanza cestas e lotes de Nadal compostos por produtos bio e galegos. O abano de posibilidades é moi amplo: marmeladas, meles, almíbares, cafés, chocolates, infusións, cremas de castaña, artigos gourmet… Ademais de empregar embalaxes respectuosas co medio ambiente (só papel e cartón), a firma ofrece ás compañías a opción de personalizar os paquetes coa súa propia imaxe corporativa. Como complemento, Bioselección dispón de cestas de lotes con produto bio e de comercio xusto.
  1. Cesta de Arqueixal. De Palas de Rei (Lugo) chega outra selección de produtos para deleitar ao padal nestas datas. Os queixos de elaboración artesanal –cremoso e de Nabiza-, o eco iogur natural feito a partir de leite ecolóxico de vaca e o leite pasteurizado –sen químicos e sen pesticidas- son os protagonistas desta cesta pensada para poñer o mellor sabor ao Nadal.
  1. Pack de Alicornio Organic Spirits. A firma de Sarreaus (Ourense) promove dous packs especiais en caixa de madeira rústica. Con dúas botellas de 50 cl., no primeiro pódense combinar licores tradicionais ecolóxicos (licor café e de herbas; ou oruxo Albariño e de herbas) e de froitas (laranxa con herba luísa e  arandos con xenxibre; laranxa con herba luísa e framboesa con menta; framboesa con menta e arandos con xenxibre). Confeccionada con tres botellas de 50 cl., as opcións para o segundo pack son as seguintes: licores tradicionais (de herbas, oruxo Albariño e licor café) e de froitas (laranxa con herba luísa, arandos con xenxibre e framboesa con menta).
  1. Panettone do Muíño da Espelta. Desde Mos (Pontevedra) xorde unha das propostas máis singulares das festas: o panettone eco de espelta. Elaborado con masa nai rechea de chocolate e laranxa caramelizada, hai dous formatos diferentes: tamaño grande (700 grs.) ou paquetes de tres unidades (90 grs. cada un).
  1. Viño de Corisca. As adegas ecolóxicas de Tui (Pontevedra) tamén dispoñen dun agasallo especial para as festas do Nadal. Cunha embalaxe propia destas datas, inclúe dúas botellas de Albariño 100% ecolóxico. Pioneira na elaboración desta variedade, a produción desta firma vén de viñedos propios e a vendima realízase manualmente. O viño chama a atención pola súa frescura, así como polo seu sabor equilibrado que lembra a diferentes froitas.
  1. Edición especial de Maruxas de Nata. As galletas de San Sadurniño (A Coruña) sacan ao mercado un orixinal envase coincidindo coas festas. Edición limitada, a lata foi deseñada desta vez polo artista galego Leandro Lamas. A que leva a sinatura do pintor e ilustrador de Narón non é máis que o arrinque dunha serie que, con continuidade anual, irá poñendo un toque singular á presentación das Maruxas de Nata. Para iso, a empresa contará coa colaboración de creadores de diferentes eidos do mundo das artes e das letras.